Artikuj Shkencore

Brumbujt që hanë pemët mund të përfitojnë nga një klimë më e ngrohtë dhe të shumohen në numra më të mëdha.

Këto foto tregojnë dëmtimin ndaj pemëve në White Spruce në Alaska të shkaktuara nga insektet.

Ujë me baltë + Një kohë e gjatë + Shumë rastësi = Civilizim

Kur u paraqit lënda e evolucionit, shumë njerëz mendojnë se kjo është një problem shkencor-dhe për disa që janë më pak të dijshëm se shkencëtarët, Darvinizmi është i pamundur për t’u kuptuar. Ata e pranojnë se është e pavyeshme për ta argumentuar këtë çështje në çfarëdo mënyre. Në të vërtetë, darvinistët fusin fjalë latine dhe shkencore, të cilat në përgjithësi janë të panjohur për masën me qëllim që ta përkrahin dhe për t’i dhënë emër më të madh kësaj ideje të keqkuptuar. Ata merren me përshkrime të komplikuara dhe gjithashtu me drejtime qe shpesh anojnë kah demagogjia si dhe me slogane boshe me qëllim që të japin përshtypje se janë duke diskutuar për ndonjë çështje shkencore të lartë.

Anakonda e verdhe , e njohur shkencerisht si Eunectes notaeus
është mbi tre metra e gjatë. Trupi është ne ngjyrë te verdhe e i mbuluar dekorativisht me luspa te zeza.
Vendi i saj është Amerika Jugore e perhapur me gjeresisht ne Uruguaj, Paraguaj, Brazilin Perendimar, Bolivi si dhe ne verilindje te Argjentines. Ushqehet me derra pylli, zogj, peshq etj.

Balenat vrasese.
Një balenë grabitqare bardhë-e-zi e me dhëmbë, me një pendë të madhe shpinore; e zakonshme në detet e ftohta.

Balenat vrasëse janë një shembulli i mirë mbi se si vepron evolucioni. Balenat vrasëse mbahen si ujqërit e oqeanit, një titull që nuk i takon vetëm për shkak të sjelljeve të sotme grabitqare por pasiqë stërgjyshët e tyre para miliona vjetësh ishin gjahtarë të ngjashëm me ujqërit. Hapësira e tyre e jetësës u ngushtua gjithnjë e më tepër, gjë që i detyroi këto kafshë të ktheheshin përsëri në ujë. Ata iu përshtatën në përgjithësi jetës në det dhe mbrujtën pamjen e tyre të jashtme tipike.

Kerpurdhat janë një nder pesë grupet e mëdha te gjallesave te sotme. Deri ta ni vonë ato klasifikoheshin si bime.
Disa kerpurdha, midis te cilave majate e birres janë njeqelizore.Pjesa me e madhe e kerpurdhave janë shumë berthamore ose shumë qelizore te ndertuara nga fije shumë te ngjeshura.
Çdo njera nga fijet quhet hife, kurse të gjitha hifet formojne trupin e kerpurdhes qe quhet micele
Muret e hifeve permbajne kitine, një substance polisakaride qe nuk vihet re te bimet, por është e pranishme te mbulesa e fortë e kandrrave dhe kembenyjetuarve..
Të gjithë kerpurdhat janë heterotrofe (veteushqyese). Ato e sigurojne ushqimin duke thithur molekula organike te tretura. Për këtë arsye nga sporet e tyre qe bien ne toke, ne ujë e ne mjedise te tjera me lende organike, rriten e zhvillohen gjithmonë kerpurdhat.

Majate.....kanë rëndësi te madhe ekonomike, sidomos për prodhimin  veres bukes e birres.
Kerpurdha te tjera përdoren për prodhimin e antibiotikeve, p.sh. penicilina.

Kepurdhat hjithashtu shkaktojne semundje si te bimet ashtu dhe te kafshet e te njeriu.
Shumë kerpurdha shkaterrojne ushqimet e veshjet prej lekure.

Zogjtë grabitqarë me sy të mprehtë

Zogjtë grabitqarë kanë sy të mprehtë që u lejojnë atyre të llogarisin saktësisht distancat gjatë ekzekutimit të sulmit. Sytë e tyre të mëdhej përmbajnë shumë qeliza shikimi. Kjo do të thotë shikim më i mirë. Ka më shumë se një milion qeliza në syrin e zogut grabitqar.

Shqiponjat që fluturojnë mijëra metra lart kanë sy kaq të mprehtë, saqë ato mund të analizojnë me lehtësi lëvi- zjet dhe objektet në tokë nga ajo di- stancë. Ashtu siç lokalizojnë objektivin e tyre avionët luftarakë nga mijëra metra lartësi, ashtu dhe shqiponjat fiksojnë gjahun e tyre duke përceptuar ndryshimin më të vogël të ngjyrës dhe lëvizjes. Syri i shqiponjës ka një kënd shikimi 3000 dhe mund të zmadhojë një imazh të dhënë rreth 6 deri 8 herë. Shqiponjat mund të dallojnë lehtësisht një lepur të fshehur në bar apo shkurre nga një lartësi 1500 m. Eshtë evidente se ky sistem i jashtëzakonshëm shikimi i shqiponjave është një projektim i veçantë për këtë krijesë

Etja për ujin, ndjesia e lodhjes, urise sexuale etj, përfshihet ne grupin e ndjesive te përgjithshme.
Shfaqja e këtyre ndjesive është e lidhur me nxites specifike qe veprojnë mbi receptore pjeserisht te njohur. Këta nxites, pasi bëjnë qe te linde ndjesia e përgjithshme, shkaktojne dhe përgjigje te caktuara, te cilat synojne te korrigjojne mungesat qe janë zbuluar.
Kështu, p.sh, mungesa e ujit jo vetëm qe lind ndjesin e etjes, por ve ne levizje dhe mekanizmat qe shprehen ne kerkimin dhe marrjen e ujit me anë te pirjes.
Mekanizmat qe qendrojne ne themel te këtyre dukurive janë te lindura dhe jo te fituara gjatë jetës.

Studimi i trupit te njeriut.

Ne shek e 16-te perfundimishti u arrit sdudimi tamam i Organizmit te njeriut.

Udherrefyes ishte libri i shkelqyer " Mbi ndërtimin e trupit te njeriut" te belgut, Anatomen Andreas Vesalius. Gjithmonë e me shumë, gjithmonë e me te plota , hap pas hapi , u gjeten detaje mbi trupin njerezor..

Biologji dhe Kimi

Koncepti "Biologji" rrjedh nga fjala greke bios qe do thotë:Shkenca e Jetes.

Kjo disipline shkencore hulumton si ndarjen e gjithë qenieve te gjalla, paraardhesit e tyre ashtu edhe maredhenit ndermjet gjallesave, dhe raportet e tyre me Mjedisin.

Kimia, ne te kundërt meret me studimin e lendeve, ndërtimin, vetite dhe cilësitë e tyre.

Biologjia dhe Kimia nuk kanë një ndarje gjithmonë strikte nga njera - tjetra. Ato janë një krahine, Biokimi.

Zbulimi i Mikroskopit ne fillim te shek te 17-te, shenoi arritje të reja për Biologjine. Me anë te tij u bene te dukshme shumë struktura te vogla te gjallesave, madje dhe organe.. Mikroskopi ishte gjithashtu një domozdoshmeri për zbulimin e gjallesave shumë shumë te vockla, Animalcules ose siç njihen sot si Protozoar

Hollandezi Antoni van Leeuwenhoek (1632 - 1723) i zbuloi këto gjallesa ne ujë. Ai krejt si padashur themelon Mikrobiologjin. Shkeca e gjallesave, te cilat vetëm me mikroskop mund te jenë te dukshme..

Megjithatë askush nuk e dinte se si lindin këto mikroorganizma. Për këtë arsye deri ne shek e 18 -te egzistonin dy grupe te cilët kundershtonin njeri - tjetrin

.Njeri grup- mendonte se këto mikroorganizma mund te lindin nga ngjizjet krejt spontane ose nga materie te vdekura.

Transpirimi
 Uji nga bima del ne trajt avujsh, nëpërmjet siperfaqes se qelizave te mezofilit, duke permbushur funksione te veçanta biologjike. Procesi i shperhapjes se avujve te ujit nga bima ne mjedisin rrethues njihet me termin transpirim.
Një nder funksione e transpirimit është freskimi i bimeve ne ditet e nxehta.